Hastalık Değil, Geç Kalmak Korkutmalı

Nefes almak, hayatın en temel ve zahmetsiz döngüsüdür; ancak milyonlarca insan için bu döngü her geçen gün zorlaşmaktadır. Tıp dilinde Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı olarak bilinen KOAH; akciğerlerdeki hava yollarının kalıcı olarak tıkanması ve esnekliğini kaybetmesiyle karakterize, ilerleyici bir solunum yolu hastalığıdır. Kendini kronik öksürük, balgam ve nefes darlığı ile gösteren KOAH, genellikle basit bir "sigara öksürüğü" sanılarak ihmal edilmekte, bu da erken tanı şansını ortadan kaldırmaktadır.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre KOAH, kalp hastalıkları ve inmeden sonra dünyadaki üçüncü en sık ölüm nedenidir. Türkiye'de ise 40 yaş üstü her 10 ila 15 yetişkinden birinin KOAH hastası olduğu tahmin edilmektedir. Ülkemizdeki en çarpıcı ve alarm verici durum ise toplumsal farkındalığın düşüklüğüdür: Türkiye’deki KOAH hastalarının yaklaşık %90'ı henüz tanı almamış, hastalığından habersiz bir şekilde yaşamaktadır.

Projemizin Amacı ve Çıkış Noktası

Bu proje, Söke Egemed Hastanesinin toplumsal fayda üretme misyonunun ve toplum sağlığına verdiği önemin bir parçası olarak hayata geçirilmiştir. Söke Egemed Hastanesi, sadece tedavi edici sağlık hizmetleri sunmakla kalmayıp, bölgesel halk sağlığı sorunlarına karşı önleyici bir duruş sergilemeyi kurumsal bir sorumluluk olarak kabul etmektedir. Bu bağlamda, sinsi ilerleyen ve çoğu zaman ihmal edilen KOAH hastalığına karşı toplumsal bir farkındalık yaratmak, projenin temel çıkış noktasını oluşturmaktadır.

Projenin temel amacı; Aydın bölgesinin coğrafi, iklimsel ve sosyo-ekonomik gerçekleriyle doğrudan ilişkilidir. Giriş bölümünde vurgulandığı üzere, bölgedeki yoğun tarımsal faaliyetler (özellikle pamuk tarımı ve zirai tozlar), jeotermal kaynakların yarattığı nem dengesi değişiklikleri ve kırsal alanlardaki biyokütle dumanı maruziyeti yerel KOAH riskini artırmaktadır. Bu çalışma, akademik bir durum tespiti yapmanın ötesinde bir sosyal sorumluluk adımıdır. Amacımız, Aydın bölgesinde risk altındaki halkı sadece basit bir solunum testiyle erken tanıya yönlendirmek ve bölgedeki solunum sağlığı bilincini artırmaktır.

Tarama Kriterleri ve Uygulama Süreci

Bu çalışma, Söke Egemed Hastanesi tarafından Aydın bölgesinde toplumsal KOAH farkındalığı yaratmak amacıyla yürütülen bir halk sağlığı projesidir. Araştırmanın hedef grubunu, uluslararası kılavuzlar (GOLD) doğrultusunda KOAH açısından en yüksek riski taşıyan bireyler oluşturmuştur.

• ✔
  Katılımcı Kriterleri: 40 yaş ve üzerinde olmak, 20 yılın üzerinde sigara/tütün ürünü kullanım öyküsüne sahip olmak. Bu bireyler, erken solunum bulguları açısından ücretsiz olarak taramaya alınmıştır.
• ✔
  Tıbbi Değerlendirme: KOAH tanısı GOLD kriterlerine göre konulmuştur. KOAH’a yatkınlık ise FEV1/FVC değerinin %80 altı, FEV1 değerinin ise %85 altında olmasına göre değerlendirilmiştir. Katılımcılara yaş ve sigara kullanım özelliklerini ölçen sorular uygulandıktan sonra dijital cihazlarla solunum fonksiyon testi yapılmıştır.
• ✔
  Uygulama Alanları: Söke Egemed Hastanesine başvuran hasta ve yakınları, risk faktörü kriterlerini karşılayan sağlık çalışanları ve toplumsal alanlar (Alışveriş Merkezi vb.).
• ✔
  Etik ve Gizlilik: Tarama süreci tamamen gönüllülük esasına dayalı yürütülmüş, katılımcılardan "Bilgilendirilmiş Gönüllü Onam Formu" alınmıştır. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) gereğince veriler üçüncü şahıslarla paylaşılmamış, sadece bölgenin sağlık haritasını çıkarmak amacıyla analiz edilmiştir.

İlk Faz Sonuçları ve Çarpıcı Bulgular

Söke Egemed Hastanesi tarafından yürütülen sosyal sorumluluk projesinin ilk fazında, yöntem bölümünde belirtilen risk kriterlerini karşılayan ve daha önce hiç KOAH tanısı almamış toplam 107 gönüllü taramadan geçirilmiştir. Yapılan solunum fonksiyon testi ölçümleri ve uzman hekim değerlendirmeleri sonucunda elde edilen veriler şu şekildedir:

Solunum fonksiyonlarında sapma saptanan (KOAH tanısı alan veya sınırda olan) toplam 27 katılımcı (%25,2) telefonla tek tek aranarak bilgilendirilmiştir. Bu görüşmelerde, kesin tanı alan 9 kişiye tedavi süreçleri; sınırda olan 18 kişiye ise hastalığın ilerlemesini durduracak koruyucu ve önleyici önlemler açısından profesyonel bir sağlık kuruluşuna başvuru önerilmiştir.